Als de oorzaak niet meteen bekend is, kun je je baby verder laten onderzoeken. Daarbij zijn er verschillende manieren van onderzoek. Elke vorm van onderzoek is weer een andere manier van kijken en kan dus ook andere dingen opsporen. Hieronder zullen we daar meer uitleg over geven.

In 50-80% van de gevallen kan een oorzaak voor het overlijden vastgesteld worden. Ongunstige omstandigheden tijdens de zwangerschap of bevalling (zoals de ligging van de baby of de placenta) zijn de meest voorkomende doodsoorzaak (30%), gevolgd door afwijkingen van de placenta (23,6%), bij een minderheid van de gevallen is er sprake van genetische afwijkingen (13,7%) of speelt infectie (12,9%) een rol.
Uiterlijk onderzoek
De arts zal je baby altijd op uiterlijk onderzoeken. Hij zal kijken of hij aan de buitenkant iets kan zien dat zou kunnen wijzen op een aangeboren afwijking. Verder onderzoek wordt naar aanleiding hiervan besproken.
Bij een zichtbare aangeboren afwijking zal de klinisch geneticus verder kijken naar de mogelijkheden (genetisch onderzoek, obductie, familie onderzoek). Als er geen aangeboren afwijking te zien is dan zijn de opties: babygram, biopt, obductie, hersen-obductie, placenta-onderzoek, MRI-scan.
Babygram
Door het maken van röntgenfoto’s wordt het skelet van je kindje in beeld gebracht. Dit zegt iets over de groei van je kindje en kan samen met een huid-biopt meer zeggen over aangeboren afwijkingen. Dit zal plaatsvinden op de afdeling radiologie binnen het betreffende ziekenhuis. Er zullen twee foto’s worden gemaakt van het gehele lichaam van je kindje, één van de voorkant en één van de zijkant. Voor het maken van de röntgenfoto is geen medische ingreep nodig. Na het onderzoek zijn er dus ook geen beschadigingen zichtbaar aan het kindje. Op de röntgenfoto’s kunnen afwijkingen aan het skelet te zien zijn. Dit onderzoek wordt alleen aangevraagd als de gynaecoloog hiervoor indicatie ziet om verder onderzoek te doen naar bot afwijkingen.
Biopt
Door het afnemen van een stukje weefsel van de huid kan er aanvullend genetisch onderzoek worden gedaan. Dit stukje weefsel kan afgenomen worden bijvoorbeeld uit het bovenbeen of oksel, vaak wordt er gekozen voor een plek die weinig tot niet zichtbaar is.
Met dit biopt kan verder genetisch onderzoek gedaan worden. De chromosomen uit dit weefsel kunnen worden onderzocht en zo kan er worden vastgesteld of er sprake is van een genetische afwijking. Dit chromosomenonderzoek kan dienen als aanvulling of als bevestiging na een vruchtwaterpunctie, vlokkentest of met weefsel van de navelstreng.
Obductie of autopsie
Bij obductie wordt er naar alle organen gekeken. Hierbij wordt onder andere beoordeeld of de organen goed ontwikkeld zijn en of ze op de goede plek liggen. Zo kan er beoordeeld worden of er een aangeboren afwijking aanwezig is. Er worden stukjes weefsel (1cm x 1cm) van elk orgaan afgenomen om met de microscoop verder te zoeken naar afwijkingen. Het is een operatie op het hele lichaam, waarbij de patholoog je kindje openmaakt. Alle organen worden gedurende de operatie weer teruggeplaatst. Daarbij is het belangrijk om te weten dat artsen altijd voor obductie toestemming van de ouders nodig hebben voordat obductie uitgevoerd mag worden.
Hersen-obductie
Daarnaast kan er tijdens obductie voor gekozen worden om onderzoek te doen van de hersenen. Dit onderzoek kan bloedingen of een zuurstoftekort laten zien. Wanneer je voor obductie kiest, kies je niet automatisch voor obductie van de hersenen. Hiervoor moet je altijd apart toestemming geven. Dat komt omdat de hersenen van je baby niet terug gaan in het lichaam en achterblijft voor onderzoek.
Wanneer er obductie van de hersenen plaatsvindt wordt de schedel van je baby opengemaakt om de hersenen te bekijken. Als het onderzoek afgerond is dan is het wel mogelijk om op een later moment de hersenen mee te nemen. Zo kunnen de hersenen op een later moment bij gezet worden.
Als je voor obductie kiest, zal je baby worden overgebracht naar het mortuarium om onderzocht te worden door een patholoog. Vaak is dit in het ziekenhuis waar je baby is overleden, maar soms wordt je baby overgebracht naar een ander ziekenhuis. Het onderzoek zal een aantal uur in beslag nemen, waarna je baby weer aan je zal worden teruggegeven. De artsen zullen je uitleggen dat de borstkas en eventueel de schedel van je baby zal worden geopend en dat de wonden hiervan netjes zullen worden afgeplakt met een pleister en verbonden. Het blijft echter altijd voelbaar, ook wanneer er kleding overheen zit, dus schrik hier niet van.
Lichamelijk onderzoek bij de moeder
Er wordt bloed, urine en een uitstrijkje afgenomen om eventuele infecties en virussen op te sporen. Deze infecties of virussen zouden invloed hebben kunnen gehad op de groei van het kindje doordat het via de placenta bij het kindje terecht is gekomen.
Placenta-onderzoek
Het is goed om je erop te wijzen dat bij ongecompliceerde à terme (zwangerschapsduur van 37+ weken) zwangerschappen de oorzaak in 55-80% van de gevallen te vinden is in de placenta. Dat wil zeggen; er zijn geen andere factoren bij de moeder aanwezig waardoor een slechte uitkomst van de zwangerschap te verwachten was. De placenta geeft voedingsstoffen en zuurstof aan alle belangrijke organen en een goede placenta functie is noodzakelijk voor een goede groei. Soms blijft de groei van de placenta achter of is er een andere afwijking te zien in de placenta waardoor het kindje zuurstoftekort heeft gekregen wat dan de reden is voor overlijden.
MRI-scan
Met een MRI-scan kunnen wordt de binnenkant van het lichaam van je kindje onderzocht. Met deze techniek kunnen afwijkingen in het centraal zenuwstelsel, spieren en inwendige organen goed in beeld gebracht worden. Voor het MRI-onderzoek is geen medische ingreep nodig, er zijn na het onderzoek dus ook geen beschadigingen zichtbaar aan het kind. Dit onderzoek wordt alleen aangevraagd als de gynaecoloog hiervoor indicatie ziet.
Nagesprek
Omdat het weefsel enige tijd op kweek moet staan, duurt het vaak een aantal weken voordat de uitslag binnen is. De artsen zullen je in een gesprek in het ziekenhuis de uitslag vertellen. Dat is vaak een emotioneel en beladen gesprek. Bereid je zo goed mogelijk voor door al je vragen op te schrijven. Geen enkele vraag is te gek.
Dit gesprek vindt vaak plaats op de afdeling waar je bevalling ook geweest is waardoor het beladen kan zijn om weer naar die plek toe te gaan. Bespreek dit met de gynaecoloog en geef aan als je liever op een andere plek in het ziekenhuis zou willen afspreken.
De arts zal je uitvoerig uitleg geven over de onderzoeksresultaten. Houd er wel rekening mee dat in sommige gevallen niets gevonden zal worden en de reden van overlijden altijd onzeker zal blijven.
Naar alle waarschijnlijkheid zal je ook het obductieverslag overhandigd krijgen. Dit is een zeer medisch en vaak moeilijk te begrijpen document, waarin vooral vaktermen voorkomen.
Aanvullend placenta-onderzoek
In veel van de gevallen waarbij de oorzaak van het overlijden onbekend is, kun je bij verder onderzoek van de placenta tóch een oorzaak aanwijzen. In overleg met je zorgverlener, kun je door gespecialiseerde perinataal pathologen aanvullend onderzoek laten doen.
Het te onderzoeken weefsel kan dan via je gynaecoloog, kinderarts of patholoog opgestuurd worden naar een gespecialiseerd perinataal patholoog voor verder onderzoek.
Mocht je geboortezorg-professional nog vragen hebben over bv de verdere procedure of de lokale mogelijkheden, kunnen ze contact opnemen met de expertisegroep kinderpathologie NVVP (de WKPLL) via secretariaat@wkpll.nl
of mailen naar één van deze e-mail adressen.
- Dr L.E. van der Meeren, LUMC afdeling pathologie: l.vandermeeren@lumc.nl
- Dr. M.H. Schoots, UMCG, afdeling pathologie: m.h.schoots@umcg.nl.
Animatie-video
In deze animatie-video wordt helder en duidelijk uitgelegd welke vormen van onderzoek er zijn.